Pensioen Opbouwen in Nederland
Pensioen is voor veel mensen abstract – je betaalt premie, maar ziet er decennia niets van. Toch is het cruciaal om te begrijpen hoe het werkt. In dit artikel leggen we het Nederlandse pensioenstelsel uit en laten we zien hoe je berekent wat je later ontvangt.
Het Nederlandse pensioenstelsel: drie pijlers
Het Nederlandse pensioenstelsel is opgebouwd uit drie pijlers:
- Eerste pijler: AOW – de basispensioen van de overheid voor iedereen die in Nederland heeft gewoond of gewerkt
- Tweede pijler: Werkgeverspensioen – opgebouwd via je werkgever via een pensioenfonds of verzekeraar
- Derde pijler: Privaat sparen – lijfrente, banksparen of beleggen voor later
De meeste werknemers ontvangen later een combinatie van AOW en werkgeverspensioen. Zelfstandigen (zzp’ers) bouwen alleen AOW op via de overheid en moeten voor aanvullend pensioen zelf zorgen.
AOW: de basis van je pensioen
De Algemene Ouderdomswet (AOW) is een basisinkomen van de overheid. Iedereen die in Nederland heeft gewoond of gewerkt, bouwt AOW op. Per jaar dat je in Nederland woont tussen je 15e en de AOW-leeftijd, bouw je 2% AOW op. Na 50 jaar heb je de volledige AOW.
AOW-leeftijd 2026
De AOW-leeftijd is in 2026 67 jaar. Vanaf 2025 is de AOW-leeftijd gekoppeld aan de levensverwachting. Veranderingen worden minimaal 5 jaar van tevoren aangekondigd.
AOW-bedragen 2026 (bruto per maand)
| Situatie | Bruto per maand |
|---|---|
| Alleenstaande | € 1.430 |
| Gehuwd / samenwonend (per persoon) | € 980 |
AOW is belast als inkomen. Na aftrek van belastingen ontvang je netto minder dan de bruto bedragen hierboven.
Werkgeverspensioen: hoe werkt het?
De meeste werknemers in Nederland bouwen via hun werkgever aanvullend pensioen op. Elke maand wordt een deel van je salaris – en een bijdrage van je werkgever – gestort bij een pensioenfonds of pensioenverzekeraar.
Opbouwpercentage en franchise
Je bouwt pensioen op over je pensioengevend salaris. Dit is je salaris minus de franchise – het deel dat al door de AOW wordt gedekt.
In 2026 bedraagt de standaard franchise ca. € 17.545 per jaar. Het opbouwpercentage is doorgaans 1,75% per jaar bij een middelloonregeling.
Rekenvoorbeeld
Bruto jaarsalaris € 50.000, franchise € 17.545, opbouwpercentage 1,75%:
- Pensioengrondslag: € 50.000 − € 17.545 = € 32.455
- Jaarlijkse opbouw: € 32.455 × 1,75% = € 568
- Na 40 jaar: € 568 × 40 = € 22.720 bruto pensioen per jaar
- Plus AOW van ca. € 17.160 per jaar = totaal ca. € 39.880 per jaar
Nieuw pensioenstelsel: Wet Toekomst Pensioenen
Per 1 juli 2023 is de Wet Toekomst Pensioenen (WTP) ingegaan. Pensioenfondsen moeten uiterlijk in 2028 overstappen naar het nieuwe stelsel. De belangrijkste veranderingen:
- Van een uitkeringsovereenkomst (vaste uitkering) naar een premieovereenkomst (individueel potje)
- Pensioenpot stijgt mee met de beleggingsresultaten – maar kan ook dalen
- Jongeren profiteren meer van beleggingsrendementen; ouderen bouwen minder risico op
- Pensioen wordt transparanter: je ziet wat je hebt opgebouwd
Zelf aanvullend pensioen opbouwen (derde pijler)
Heb je een pensioentekort? Dan kun je dit aanvullen via de derde pijler. Opties zijn:
- Lijfrenteverzekering – premies zijn fiscaal aftrekbaar tot de jaarruimte
- Banksparen (lijfrentesparen) – vergelijkbaar met lijfrente, maar bij een bank
- Beleggen voor pensioen – via een beleggingsrekening of pensioenbeleggen
De jaarruimte bepaalt hoeveel je fiscaal aftrekbaar mag inleggen. In 2026 mag je tot 30% van je pensioengrondslag inleggen, minus al opgebouwde pensioenaanspraken.
Veelgestelde vragen
Hoe kan ik zien hoeveel pensioen ik heb opgebouwd?
Via mijnpensioenoverzicht.nl zie je een overzicht van al je opgebouwde pensioenen: AOW, werkgeverspensioen bij verschillende fondsen en eigen aanvullingen. Je logt in met DigiD. Het overzicht wordt jaarlijks bijgewerkt.
Wat gebeurt er met mijn pensioen als ik van baan wissel?
Het opgebouwde pensioen blijft staan bij het pensioenfonds van je vorige werkgever. Bij je nieuwe werkgever begin je opnieuw te bouwen, mogelijk bij een ander fonds. Soms is het mogelijk om pensioenen samen te voegen via waardeoverdracht.
Bouw ik als zzp'er ook pensioen op?
Zzp’ers bouwen alleen AOW op via de overheid (als ze in Nederland wonen). Aanvullend pensioen moeten ze zelf regelen via de derde pijler: lijfrente, banksparen of beleggen. De premies zijn fiscaal aftrekbaar binnen de jaarruimte.
Kan ik eerder met pensioen gaan dan de AOW-leeftijd?
Ja. Werkgeverspensioen kun je soms eerder laten ingaan (bijv. vanaf 60 of 62 jaar), maar de uitkering is dan lager omdat je langer ontvangt. AOW ontvang je altijd pas vanaf de AOW-leeftijd (67 jaar in 2026). Vroeg stoppen met werken betekent doorgaans een lager totaalinkomen.
Wat is het verschil tussen middelloon en eindloon?
Bij een eindloonregeling is de pensioenuitkering gebaseerd op je laatste salaris – gunstig als je aan het einde van je carriere het meest verdient. Bij een middelloonregeling is het gebaseerd op het gemiddeld verdiende salaris over alle jaren. Bijna alle nieuwe pensioenregelingen zijn middelloon of premie-gebaseerd.
